That’s Our Bamar (6)

အုတ္က်စ္ေက်ာ္ေအးမႏၲေလးႏွင့္သိမွတ္စရာအခ်က္မ်ား

• ၁၈၅၃ စက္တင္ဘာလ (၁၁) ရက္ေန႔ – အမရပူရ မင္းေနျပည္ေတာ္မွ မေျပာင္းသင့္ေၾကာင္း ရဟန္းပညာရွိ၊ လူပညာရွိ အေပါင္းက မစိုးရိမ္တိုက္မွာ စည္းေ၀း ဆံုးျဖတ္ၿပီး မင္းတုန္းမင္းထံ ေမတၱာစာ ေရးသြင္းပါတယ္။
• ၁၈၅၆ ေအာက္တိုဘာ (၃၀) ရက္ေန ့- ၿမိဳ႕သစ္ တည္မဲ့ေနရာကို မင္းကိုယ္တိုင္ သြားေရာက္ ၾကည့္ရွဳပါတယ္။
• ၁၈၅၆ ေအာက္တိုဘာ (၃၁) ရက္ေန ့- ၿမိဳ ့သစ္ေနရာရဲ႕ အေသးစိတ္ town plan ကို ေရးသား တင္သြင္း ေစပါတယ္။
• ၁၈၅၇ ဇန္န၀ါရီ (၁၃) ရက္ေန ့- မႏၲေလးၿမိဳ႔ေတာ္သစ္ တည္ေစ- အမိန္႔ေတာ္ကို ခ်မွတ္ပါတယ္။
• ၁၈၅၇ ေဖေဖာ္၀ါရီ (၁) ရက္ေန ့မွ ၁၈၅၉ ဇူလိုင္လ (၁၆) ရက္ေန ့ထိ- ၿမိဳ ့ေတာ္သစ္တည္ေဆာက္ရန္ျပင္ဆင္မႈမ်ား ေဆာင္ရြက္ပါတယ္။
• ၁၈၅၉ ဧၿပီ (၂ဂ) ရက္ေန ့- ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၂၂၁ ခုႏွစ္ တန္ခူးလျပည့္ေက်ာ္ (၁၀) ရက္ေန ့မွာ မႏၲေလး ရတနာပုဏ္ ၿမိဳ႕ေတာ္သစ္ကို တည္ေဆာက္ၿပီးစီးလို ့အုတ္က်စ္ေက်ာ္ေအး မႏၲေလးလို႔ မွတ္သားရ လြယ္ေအာင္ ကင္ပြန္း တပ္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီေလာက္ ရဟန္းရွင္လူ ျပည္သူအေပါင္း ကန္႔ကြက္ ေနၾကတဲ့အထဲက ဘာျပဳ လို႔မ်ား ၿမိဳ႕ေတာ္သစ္ကို ဒီေလာက္ တည္ခ်င္ ရတာလဲ? အေၾကာင္းရင္း အတိအက်ကို သိခ်င္ရင္ေတာ့ မင္းတုန္းမင္းကို သူရွိတဲ့ေနရာ လိုက္ေမးမွပဲ သိလိမ့္မယ္။ ျဖစ္ႏိုင္ဖြယ္မ်ားကို သံုးသပ္ၾကရာမွာေတာ့-

1. ၁၈၅၂ ခုႏွစ္မွာ ဒုတိယ အဂၤလိပ္-ျမန္မာစစ္ကို ေနျပည္ေတာ္ ျဖစ္တဲ့ အမရပူရကေန ခံတိုက္ၿပီး ရွံဳးနိမ့္ ခဲ့တယ္။
2. စစ္ရံွဳးတဲ့ပုဂံမင္း နန္းက်ၿပီး ဘုရင္သစ္ အျဖစ္ မင္းတုန္းမင္း နန္းတက္ ခဲ့တယ္။ (အမွန္ေတာ့ နန္းက်တာက စစ္ရွံဳးတာနဲ႔ သိပ္မဆိုင္ပါ။ စစ္ရွံဳးၿပီး ဂေယာက္ဂယက္ ျဖစ္ေနတာကို အခြင့္ေကာင္း ယူၿပီး ပုန္ကန္ ေထာင္လႊားႏိုင္လို႔ မင္းတုန္းက နန္းရ တာ ျဖစ္တယ္)
3. အသစ္တက္တဲ့ မင္းဟာ စစ္ရွံဳးထားလို႔ ျပည္တြင္းမွာေရာ၊ ျပည္ပမွာပါ အသေရညိွဳးေနတဲ့ ေနျပည္ေတာ္မွာ ဘယ္ေနခ်င္ ပါ့မလဲ။
4. အေလာင္းဘုရား လက္ထက္ကစလို႔ ဘုရင္တစ္ပါး နန္းတက္တိုင္း ၿမိဳ႔သစ္တည္ နန္းၿမိဳ႔ေျပာင္းတဲ့ အစဥ္အလာႀကီးက လည္း ရွိခဲ့တယ္။ (ေရႊဘို၊ အင္း၀၊ အမရပူရ လွည့္ပါတ္ ေျပာင္းေနၾကတယ္)
5. သာသနာေတာ္ဟာ ပု၊ ပ၊ စ၊ ဝ၊ မ၊ တ၊ က၊ က၊ င ဆိုတဲ့ ပုဂံ၊ ပင္းယ၊ စစ္ကိုင္း၊ အင္းဝ၊ မႏၲေလး၊ တေကာင္း၊ ေကာင္းတံု၊ ေကာင္းစင္၊ ငေဆာင္ခ်မ္း စသည္ျဖင့္ ဧရာ၀တီ ျမစ္ရိုး တေလွ်ာက္ ေျမာက္ကေန ေတာင္ကို တျဖည္းျဖည္း ေရႊ႕ၿပီး ကိုးေနရာ ထြန္းကားမယ္ ဆိုတဲ့ ေရွးသိုက္စာ အရ အင္းဝ ၿပီးရင္ မႏၲေလးပဲ ဆိုၿပီး မႏၲေလးရူး,ရူးေနတဲ့ ေရာဂါ ကုန္းေဘာင္ေႏွာင္းဆက္ ဘုရင္ေတြ ဆီမွာ ရွိတယ္။ ဘိုးေတာ္ဘုရား ေခၚ ဘုရင္ဦးဝိုင္း ကလည္း အမရပူရ ၿမိဳ႕သစ္ကို တည္ၿပီး အဲဒါမႏၲေလး ဆိုၿပီး လုပ္ခဲ့တာပဲ။ မင္းတုန္းက သူ႔လက္ထက္မွာ ဘုန္းလက္ရံုး ျပခ်င္ေတာ့ အမရပူရနဲ႔ မနီးမေဝး ေတာင္ပူစာနဲ႕ ျမစ္ေခ်ာင္း အင္း အိုင္ ေပါၿပီး စိမ္းလန္း စိုေျပတဲ့ ေနရာကို ထပ္ၿပီးမႏၲေလး လုပ္ခ်င္တဲ့ သေဘာနဲ႔ မရ,ရေအာင္ တည္တယ္။
6. သာသနာ ၂၄၀၀ ေရာက္ရင္ (၁၂၁၈ ခုႏွစ္ သို ့မဟုတ္ ခရစ္ႏွစ္ ၁၈၅၆) အဂၤါနံ မင္းက ၿမိဳ႔သစ္ တည္မယ္။ ဒီအခါ သာသနာေတာ္ဟာ မႀကံဳစဖူး ထူးကဲစြာ စည္ပင္ ျပန္႔ပြားၿပီး မင္းဆက္ ၄၇ ဆက္ ၾကာေအာင္ ၿမိဳ႔သက္ ရွည္မယ္ ဆိုတဲ့ တေဘာင္ ေပၚေပါက္ လာတယ္။ (တကယ္ေတာ့ တေဘာင္ဆိုတာ တက္လာတဲ့ မင္းအေပၚ မူတည္ၿပီး အေျခအေနၾကည့္ ေျမႇာက္ပင့္ ေရးထားတဲ့ ဘုန္းေတာ္ဖြဲ႕ စာတစ္မ်ိဳး မဟုတ္လား)၊ ဒီတေဘာင္ေၾကာင့္ သူ နန္းစတက္တဲ့ ၁၈၅၃ ခုႏွစ္က စလို႔ ၿမိဳ႕သစ္ တည္ခ်င္လြန္းလို႔ မင္းတုန္းဟာ ထြန္႔ထြန္႔ လူးေနပါတယ္။

ဒီလို ၿမိဳ႕သစ္တည္တဲ့ မင္းအေပၚ ျပည္သူလူထုက ဘယ္လို ျမင္ၾကသလဲ? လူသိမ်ားတဲ့ ပါးစပ္ရာဇ၀င္ တစ္ခုကို ၾကည့္တဲ့အခါ- မဟာသက်မာရဇိန္ ေက်ာက္ေတာ္ႀကီးဘုရား မ်က္ႏွာေတာ္ဖြင့္ပြဲကို ၁၈၆၅ ခုႏွစ္၊ ေမလ ၁၀ ရက္ေန႔မွာ က်င္းပေတာ့ ဇာတ္ပြဲေတြ အမ်ားႀကီးနဲ႔ အႀကီးအက်ယ္ ၀ွဲခ်ီးက်င္းပ ဆိုပဲ။ ဘုရားပြဲကို လူတစ္ေယာက္ လွည္းနဲ႔ ပြဲလာၾကည့္တုန္း အိမ္ေရွ႕စံ ကေနာင္က သာမာန္အဝတ္နဲ႔ ထြက္လာၿပီး လွည္းႀကံဳ လိုက္စီး သတဲ့။ လွည္းေပၚ ေရာက္ေတာ့ “ဘယ္ႏွယ့္၊ ဘႀကီး၊ ေပ်ာ္ ရဲ႔လား” လို႔ စကား စသတဲ့။ “ေပ်ာ္သယ္လို႔ ဘယ္ဟုတ္ ပါ့မလဲကြယ္၊ ပြဲ ဆိုေတာ့လည္း ၾကည့္ခ်င္ သာပ၊ ၿမိဳ႕ေဆာက္ရ၊ က်ံဳးတူးရ၊ ေျမသယ္ရ၊ ေျမာင္းသြယ္ရ၊ ေက်ာက္သယ္ရနဲ႔ ငတို႔မွာ နားရတယ္ မရွိပါဘူး” လို႔ ျပန္ေျဖေတာ့ “ဒီမင္းက ၿမိဳ႕သစ္ တည္ခ်င္လို႔ ပါဗ်။ ေနာက္မင္း လာရင္ သက္သာ မွာပါ” (ေနာက္မင္းက သူေလ) လို႔ ကေနာင္က ဆြယ္ေျပာေလး ေျပာတဲ့အခါ လွည္းဆရာႀကီးက ေဒါထၿပီး “မထင္ပါနဲ႔ ေမာင္ရယ္၊ ဒီေခြးမ်ိဳးေတြ ဒီလိုပဲ ေနမွာပဲ” လို႔ တုတ္လိုက္သတဲ့။ တကယ္မဟုတ္ပဲ ပါးစပ္ေျပာ ဆိုဦးေတာ့၊ အဲဒီေခတ္ လူေတြရဲ႕ ဒုကၡေၾကာင့္ ျငည္းတြားရာက ေပၚေပါက္ခဲ့တဲ့ ပဲ့တင္သံလို႔ ယူဆ ႏိုင္ပါတယ္။
ဘုရင္ကို ဒီလိုေျပာတာကို ဘုရင္ျဖစ္ေတာ့မယ့္ ကေနာင္က အၿပံဳးမပ်က္ ခံခဲ့တာ ကေတာ့ အံ့ၾသစရာ ———

ကိုးကား

1. သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ၊ ပါးစပ္ရာဇ၀င္
2. သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ၊ နယ္လွည့္ရာဇ၀င္
3. သိန္း၊ ဆရာ၊ ေမွာ္ဘီ၊ အရူးလြယ္အိတ္