သမိုင္း ထဲက ျမန္မာ ျပည္သား (၂၈)
ေက်ာက္စာ ထဲက ပုဂံ (၁၀)
ဥစၥနာ (၁၂၄၉- ၁၂၅၆ ေအဒီ)
နရ သိဃၤ ဥစၥနာ နဲ႔ သိၡင္ဖြါစ၀္ တို႔ရဲ ႔သား ဥစၥနာ ဟာ ကႅစြာ ေနရာ ကိုဆက္ခံ တဲ့မင္း ျဖစ္လာပါတယ္။ ျပႆဒါ ဘုရား တည္ေနတုန္း ဘုရား မၿပီးမွီ ၁၂၄၉ မွာ ေရးထိုးခဲ့တဲ့ ေက်ာက္စာ “ကႅစြာ မင္ႀကီ ပ်ံတာ၀္မူၿပီ ဥစၥနာ ရႈယ္ေတာင္တက္ရုယ္” အရ ေသာ္လည္းေကာင္း။ ဇာတာေတာ္ပံု ရက္စြဲ ပါ ကႅစြာ နတ္ရြာစံတဲ့ ႏွစ္ဟာ ခရစ္ႏွစ္ ၁၂၄၉ ျဖစ္လို႔ေသာ္ လည္းေကာင္း။ ဥစၥနာ နန္းတက္ တဲ့ႏွစ္ကို ၁၂၄၉ လို႔ယူရပါမယ္။
ဥစၥနာ ရဲ ႔ တရား၀င္ဘြဲ႔ေတာ္က ၿဂီႀတိ ဘ၀န ပ၀ရ ဒိတ် ဓမၼရာဇာ ေဇယ် သူရ တဲ့။ ဥစၥနာ ဟာ ကႅစြာ လက္ထက္ မွာပဲ အျမင့္ေရာက္ေနၿပီ ထင္ရပါတယ္။ ၂၆၊ ဒီဇင္ဘာ၊ ၁၂၄၈ ရက္စြဲပါ ဥစၥနာ သမီး အစ၀္ႂကြမ္ ေက်ာက္စာ အရ-
ပယ္မယာႀကီ ႀတိေလာက စႁႏၵ နာမ မဟာေဒ၀ီ သံုလူလ မိဖုရွာ ေတာင္ဖႅင္သည္
ဆိုတဲ့ စကားအရ ဥစၥနာ ရဲ ႔ေတာင္ညာစံ ေဒ၀ီ မေဟသီ က သံုလူလ လို႔သိရပါတယ္။ မိဖုရား ဆိုတဲ့ အသံုးကို ရဲရဲ သံုးပံု ေထာက္ရင္ အဲဒီ အခ်ိန္ ကတည္းက ဥစၥနာ ဟာမင္းျဖစ္ဖို႔ ဗ်ာဒိတ္ရၿပီး ျဖစ္ဟန္ တူတယ္။ အစ၀္ႂကြမ္ ေက်ာက္စာ ကထူးထူး ျခားျခားေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ေငြအေျမာက္အမ်ား သံုးၿပီး အလွဴႀကီး ေပးျခင္းကို ထံုးစံ အတိုင္း မွတ္တမ္း တင္ထားတာပါပဲ။ သူမ်ားထက္ ထူးတာက ေတာ့ သူ႔အလွဴ မွာ ဂူဘုရား အတြက္၊ ဂူ အထြတ္ ကိုေရႊသား တင္ဖို႔အတြက္၊ ေက်ာင္းေဟာင္းျပင္ ဖို႔ အတြက္၊ ေက်ာက္သစ္ ေဆာက္ဖို႔ အတြက္၊ ပိဋကတ္ သံုးပံု တစ္စံု လံုးကူးခ အတြက္၊ ပဋကတ္တိုက္ ေဆာက္ဖို႔ အတြက္၊ စာတိုက္ႀကီး ေတြေဆာက္ဖို႔ အတြက္ ကုန္က် စရိတ္ ေတြကို အလွဴရွင္းတမ္း စာရင္းလုပ္ခဲ့တဲ့ အတြက္ သူ႔ဟာသူ ႂကြားခ်င္လို႔ ပဲထိုးထိုး၊ ဘာအတြက္ ေရးထိုးခဲ့ မွန္းမသိ ရေပမဲ့ အဲဒီေခတ္ monetary value ေတြနဲ႔ price prediction လုပ္ႏိုင္တဲ့ အတြက္ အလြန္ တန္ဖိုး ရွိတယ္ လို႔ဆိုရမယ္။ ဂူဘုရား တည္စရိတ္ ၁၇၄၇ က်ပ္၊ စလစ္ေက်ာင္းေဟာင္း ျပင္ စရိတ္ ၇၅၈ က်ပ္၊ စာတိုက္ႀကီး လုပ္ခ ၂၁၅ က်ပ္၊ အုတ္ေက်ာင္းႀကီး ေဆာက္ခ ၃၉၂ က်ပ္၊ ပါတ္လည္ တံတိုင္း ၃၂ က်ပ္၊ စူဠာ မုနိ ေစတီ တည္ခ ၄၄ က်ပ္၊ တန္မြမ္ အုတ္ေက်ာင္း တည္ခ ၂၁၅ က်ပ္၊ ပိဋကတ္ သံုးပံု တစ္စံု ကူးခ ၂၀၃၇ က်ပ္ လို႔ဆို ထားတဲ့ အတြက္ ပိဋကတ္ သံုးပံု ကူးခ ဟာ က်န္ ကိစၥ အားလံုးထက္ ပိုကုန္က် လို႔ စာတတ္တဲ့ လူအင္မတန္ ရွားမယ္။ (မွတ္တမ္ တစ္ခု မွာ ပုဂံ ေခတ္ Adult Literacy Rate 9% လို႔ေတြ႔ဖူးပါတယ္) ပညာရွင္ ကို တန္ရာ တန္ဖိုး ေပးရတယ္ ဆိုတာ ေတြ႔ရလို႔ ေက်နပ္ စရာ ပါပဲ။ အလုပ္သမား အေကြ်း အေမြး၊ အစား အေသာက္၊ အ၀တ္ အစား၊ ပို႔ေဆာင္ခ နဲ႔ အျခား စရိတ္ ဆိုတာ ေတြပါ item တစ္ခု ျခင္းစီ အတြက္ အကုန္ ထည့္ေရး ထားလို႔ ပုဂံ ေခတ္ ကတည္းက economic & opportunity cost ေတြကို တတ္ၾက ပါလား လို႔ ေတာင္အံ့ၾသ ဘနန္း ျဖစ္မိေသးတယ္။
ဥစၥနာ ဟာ နရ သိဃၤ ဥစၥနာ ရဲ ႔သားျဖစ္ေပမဲ့ အေဖ နဲ႔ မနီးစပ္ပဲ ၁၅ ႏွစ္မင္းလုပ္ သြားခဲ့တဲ့ ဦးေလး ကႅစြာ နဲ႔ နီးစပ္ သူမို႔ သူမင္း ျဖစ္လာတာနဲ႔ ကႅစြာ လက္ထက္က လုပ္ခဲ့တဲ့ ဘုရားေက်ာင္း ေျမ သိမ္းတဲ့ အလုပ္ကို ဆက္လုပ္ပါတယ္။
ဘာေၾကာင့္မ်ား ဒီေျမေတြကို သိမ္းခ်င္ေန ရသလဲ ဆိုတာ ဆန္းစစ္ၾကည့္ေတာ့-
- ထိလိုင္မင္ လက္ထက္ ကစလို႔ ဖက္ရွင္ တစ္ခု လို သူ႔ထက္ငါ အၿပိဳင္ အဆိုင္ လွဴထားၾကတဲ့ ဘုရားေက်ာင္းေျမ မ်ားဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ ေျမလြတ္ ေျမရိုင္း ရဲ ႔ တစ္၀က္ နီးပါးေလာက္ ရွိတယ္။
- ဒီ ဘုရားေက်ာင္းေျမ ေပၚက ေျမခြန္ ေျမခ ကို မင္း (ႏိုင္ငံ) က မရ။
- ဘုရား ေက်ာင္း ေျမ ဧရိယာ အက်ယ္ ဟာ က်ယ္ျပန္႔ သထက္ က်ယ္ျပန္႔ လာေတာ့ ဘ႑ာေရး ကပ္ဆိုး ဆိုက္ မလာခင္ ဒီကိစၥ ကို ဟန္႔တားခ်ိန္ တန္ၿပီ လို႔ မင္းက ယူဆ ပံု ရတယ္။
- မူလ လွဴခဲ့တဲ့ ေက်ာင္း၊ ဘုရား၊ ေစတီ ေတြဟာ ပ်က္စီး ယိုယြင္းၿပီး အခ်ိဳ ႔ေနရာ ေတြမွာ ရဟန္း သံဃာ ေတြ လည္း စြန္႔ခြာ သြားၾကလို႔ ဆိတ္သုဥ္း ေနတယ္။ အေမြ ဆက္ခံ သူ မရွိတဲ့ ပစၥည္း မွန္သမွ် မင္းဘ႑ာ ျဖစ္ရမယ္ ဆိုတဲ့ ဓေလ့ ကလည္း ရွိေနတယ္။
ဒါေတြေၾကာင့္ ဥစၥနာ ဟာ ကႅစြာ စလုပ္ခဲ့တဲ့ ဘုရား ေက်ာင္း ေျမ သိမ္းျခင္း ကိစၥ ကို ဆက္လုပ္ပါတယ္။
သက၇စ္ ၆၁၇ ခု စိႆႏွစ္ တေပါင္ လၦန္ ၁၃ ရ်က္ (8 February 1256) ၅ နိယ္ တလပ်ံမင္ ေဖာင္ ဆင္ ပင္ကႅီ မိႅင္ ယူတ္ မူရကာ ယူတ္ မမူမီက ႀကံတူ နိမ္တ္ေကႅာင္ ဖုန္မႅႆ သိၡင္ မဟာ မတိမာေထကို၀္ ပစၥယာ ေဖာင္ ဆင္ ငါပႅည္စင္သင္ ငါျမင္သင္ လွဴေသာ မိႅ ၂၀၀ ခပင္ ၀င္ပါလိယ္၏။ ထို၀္ယူသႏွစ္ အႀကိယ္ တလလာရာ ပ်ံတ၀္မူ လိယ္၏။ သာ ပန္ပြတ္သည္ မႅိယ္ ရႈယ္ေတာင္ရလိယ္၏။ ရႈယ္ေတာင္ရၿပိ ပုကံ ေရာက္လေတၱ ေရာက္ၿပိေသာခါ သက၇စ္ ၆၁၈ ခု အာသတ္ႏွစ္ နံယုန္လ (24 May 1256)———- ထို၀္မိႅယ္——— ကို၀္၊ သိခင္ တို၀္ကို၀္ ငါလွဴ၏။ အလို၀္ရစိယ္၏၊ ရတနာ သံုပါေသာ မိႅာိကာ ငါမိႅယ္ သို၀္ ဆံျခည္ တတန္လွ်င္ အ၀င္စိယ္ ငါတို၀္ မိႅယ္ကာ ရတနာ သံုပါေသာ မိႅယ္သို၀င္ သကာ မထိယ္ပႅစ္ သိၡင္တို၀္ မိႅယ္ျခာ နင္ (သရိယ္) အျမယ္ အၿမံတိုင္ ေဆာက္ပလိယ္။။။
ဒီေက်ာက္စာ အရ ဥစၥနာ မင္းဟာ ၈၊ ေဖေဖာ္ ၀ါရီ၊ ၁၂၅၆ မွာ အနိမ့္၊ အျမင့္ က ေတာေက်ာင္း ဘုန္းႀကီး သခင္ မဟာ မတိမာ ရဲ ႔ ေျမကို သိမ္းယူတယ္။ ၿပီးေတာ့ တလ (ဒလ) ၿမိဳ ႔ေတာ္ (အခု တြံေတး နား) ကိုလာတယ္။ ဒီမွာပဲ ေႁခြရံ သင္းပင္း မ်ားနဲ႔ တကြ အသတ္ ခံရတယ္။ Assassination သေဘာ ေျပာထားေပမဲ့ ဘယ္သူ လုပ္ႀကံသလဲ မသိပါ။ သာ ပန္ပြတ္သည္ မိႅယ္ ရႈယ္ေတာင္ ရလိယ္၏ လို႔ဆိုထားတဲ့ အတြက္ ဥစၥနာ နဲ႔ ပန္းပြတ္သည္ သမီး ကေမြးတဲ့ ပန္းပြတ္သည္ ေျမး ထီးေမြ ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဥစၥနာ နတ္ရြာစံ တဲ့ကာလ ဟာ ဒီေက်ာက္စာ အရ 8 February 1256 နဲ႔ 24 May 1256 အတြင္း ျဖစ္ဖို႔ အလြန္ နီး စပ္ပါတယ္။ ခုႏွစ္ႏွစ္ တာ နန္းစံ လိုက္ရတဲ့ ဥစၥနာ အေၾကာင္း ကိုဒီထက္ ပိုၿပီး ဘာမွ မသိရပါ။
References
Epigraphia Barmanica Vol. I, II and III
Than Tun Dr (1955) “History of Burma A.D. 1000-1300” BBHC, I, I, 39-57 and Rangoon University Annual Magazine.
သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ၊ ပုဂံ ေခတ္ ႏိုင္ငံေရး သမိုင္း။
သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ၊ အသစ္ျမင္ ျမန္မာ့ သမိုင္း။
သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ၊ ေခတ္ေဟာင္း ျမန္မာ ရာဇ၀င္။
