That’s Our Bamar (30)

သမိုင္း ထဲက ျမန္မာ ျပည္သား (၃၀)

ေက်ာက္စာ ထဲက ပုဂံ (၁၂)

ပုဂံ ေန၀င္ခ်ိန္

ပုဂံ ေန၀င္ခ်ိန္ ဟာ တရုတ္ပိႅယ္ နန္းစံႏွစ္ တစ္၀က္ က်ိဳးလုလု ၁၂၇၁ က စတယ္လို႔ေျပာရပါမယ္။ ၁၂၇၁ မွာ တရုတ္ (မြန္ဂို) ဧကရာဇ္ နဲ႔ အမိန္႔နဲ႔ ယူနန္ျပည္နယ္က သံတမန္ေတြ ပုဂံကို ေရာက္လာခဲ့ၾကတယ္။ လက္ေဆာင္ပဏၰာ ဆက္သဖို႔ ေတာင္းဆို (အမိန္႔ေပး?) ခဲ့ၾကတယ္။ ဘုရင္နဲ႔ ေတြ႔ခြင့္မေပးပဲ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးျပလို႔ အၾကာႀကီး အခ်ိန္ဆြဲ ထားလိုက္တယ္။ မေစာင့္ႏိုင္ ေတာ့လို႔ ျပန္ေတာ့မယ္ ဆိုမွ စကားခ်ိဳခ်ိဳ ေျပာၿပီး မာပါေစေၾကာင္း သာေစ ေၾကာင္းနဲ႔ လမ္းခရီး အဆင္ေျပပါေစ ဘာညာ လုပ္ၿပီး သြားေတာ့ေနာ္ လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ဘာအေၾကာင္းနဲ႔မ်ား အင္မတန္ေ၀းလံတဲ့ ေဘဂ်င္း ကေန ပုဂံ ကို လာရန္စ ရ သလဲ လို႔ေမးရင္ ေျဖဖို႔ အေတာ္ခက္ပါတယ္။ ျဖစ္ႏိုင္တာ တစ္ခုက ပုဂံ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ ႔ေျမာက္ဖက္ နယ္စပ္ က တရုတ္ေသြး ေႏွာ တဲ့ လူမ်ိဳးစု ေတြက ျမန္မာေတြရဲ ့ၾသဇာ အာဏာ သူတို႔နယ္ ကိုပ်ံ ့ႏွံ႔ လာတာကို မႀကိဳက္တဲ့ အတြက္ တားႏိုင္ရင္ တားေပးဖို႔ တရုတ္ကို ေတာင္းပန္ေလ့ ရွိတယ္လို႔ ေခတ္ၿပိဳင္မွတ္တမ္းမ်ားက ဆိုပါတယ္။

၁၂၇၂ မွာ ေျမာက္ပိုင္းေဒသ မ်ားကို ပုဂံတပ္မ်ား သြားေရာက္ တိုက္ခိုက္ႏွိမ္နင္း ခဲ့တယ္။ မဆီ မဆိုင္ တရုတ္ ကိုသြားတိုင္တဲ့ ေကာင္ေတြ ဆိုတဲ့ အၿငိဳး အေတးလည္း ပါမွာေပါ့။ ဒီလိုနဲ႔ ေနာက္တစ္ႏွစ္ အၾကာ ၁၂၇၃ ခုႏွစ္ မတ္လ (၃) ရက္ေန႔မွာ တရုတ္ ဧကရာဇ္ ထပ္မံေစလႊတ္လိုက္တဲ့ သံႀကီး တမန္ႀကီး တစ္ဦးနဲ႔ သံအဖြဲ႔၀င္ သံုးဦး ပုဂံေနျပည္ေတာ္ ကိုထပ္ေရာက္လာပါတယ္။ ျပႆနာ က ဒီသံတမန္ အဖြဲ႔ ဟာ တရုတ္ျပည္ကို ဘယ္ေတာ့မွ ျပန္မေရာက္ေတာ့တာပါပဲ။ မွန္နန္းရာဇ၀င္ က တရုတ္သံ အဖြဲ႔ ကို နရသီဟ ပေတ့ မင္းႀကီး အမိန္႔နဲ႔ သုတ္သင္ လိုက္တယ္ လို႔ေရးတယ္။ မင္းအဆက္ဆက္ တို႔သည္ သံတမန္ ကို သတ္ရိုး ထံုးစံ မရွိ ဆိုတဲ့ စကား အရ တရုတ္ပိႅယ္ ကမသတ္ေပမဲ့ ပုဂံ နဲ႔ ေဘဂ်င္းၾကား ဓါးေတာင္ကုိ ေက်ာ္ၿပီး မီးပင္လယ္ ျဖတ္ရတဲ့ အဲဒီေခတ္က လမ္းခရီး မွာ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး နဲ႔ အလြယ္တကူ ေသႏိုင္တာကို စဥ္းစားဖို႔ လိုပါတယ္။

ဒီသံတမန္ေတြ ျပန္ေရာက္ မလာတာကို အေၾကာင္းျပၿပီး ယူနန္ ဘုရင္ခံက ေဘဂ်င္း ဧကရာဇ္ ကို ၁၂၇၅ ခုႏွစ္မွာ ပုဂံ ကိုတိုက္ဖို႔ စစ္အင္အားေတာင္းတယ္။ ဒီအထိ တရုတ္ ဧကရာဇ္ ဖက္က ပုဂံကို က်ဴးေက်ာ္ဖို႔ စဥ္းစားေသးဟန္ မတူပါ။ ဘာမွ အေရးယူေဆာင္ရြက္တာ ကိုမေတြ႔ရပါ။ ကံဆိုးခ်င္ေတာ့ ၁၂၇၇ ခုႏွစ္ ဧၿပီလ မွာ တရုတ္နဲ႔ ပူးေပါင္းတဲ့ တပိန္ျမစ္ေဒသ က ကန္ငယ္စား ကို ပုဂံတပ္မ်ားက သြားေရာက္ တိုက္ခိုက္ ႏွိမ္နင္းခဲ့တယ္။ ဒီမွာပဲ တရုတ္ဖက္ က အေၾကာင္းျပခ်က္ ေကာင္းေကာင္း ရသြားၿပီး သံတမန္ေတြ ကို ႏွိပ္ကြပ္၊ သတ္ျဖတ္တဲ့ ကိစၥ။ သူ႔ဘက္ေတာ္သား နဲ႔ ေဆြမကင္း မ်ိဳးမကင္း ေတြကို တိုက္ခိုက္ ညွင္းပန္းတဲ့ ကိစၥ ေတြ အကုန္ေပါင္းၿပီး ပုဂံကို တိုက္ေစ ဆိုတဲ့ အမိန္႔ ကို ဧကရာဇ္ ကထုတ္ျပန္ပါတယ္။ ဒီ အမိန္႔ဟာ တလီေဒသ မွာ တပ္စြဲေနတဲ့ မြန္ဂို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ဟုတု (Hu tu) ထံကို ေရာက္လာလို႔ တရုတ္-ပုဂံ စစ္ပြဲ စပါေတာ့တယ္။ ျမစ္တစ္ခု ရဲ ႔ကမ္း နေဘး တိုက္ပြဲငယ္ တစ္ခု preliminary battle မွာ ပုဂံတပ္ေတြ အေရးနိမ့္ ခဲ့တယ္။ အခုထိ ဒီတိုက္ပြဲ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ geographical location အတိအက် ကို မသိၾကရေသးပါ။ မာကို ပိုလို က ဒီတိုက္ပြဲကို ငေဆာင္ခ်မ္း တိုက္ပြဲ လို႔ ရမ္းေရး တာနဲ႔ သူ႔ေနာက္လိုက္ၿပီး Harvey တို႔အုပ္စု ကလည္း ငေဆာင္ခ်မ္း လုိက္လုပ္ၾကပါတယ္။ ၁၂၇၇ ႏွစ္ကုန္ခါနီး မြန္ဂိုတပ္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ထပ္ေရာက္ လာပါတယ္။ ဒီတစ္ခါ မွ ပုဂံ ရဲ ႔ေျမာက္ဖက္ အက်ဆံုး အခိုင္ အခံ့ တည္ေဆာက္ထား တဲ့ ငေဆာင္ခ်မ္ ခံတပ္မွာ မြန္ဂို- ပုဂံ တပ္ေတြ ထိပ္တိုက္ေတြ႔ၾကၿပီး တိုက္ပြဲျဖစ္ဟန္ တူတယ္။ အဲဒီ အေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပ ထားတာကေတာ့ မင္းနန္သူ ေစာလွ၀န္း ေက်ာက္စာပါ။

သကရစ္ ၆၄၀ (27 March 1279)။ ပိသ်က္ႏွစ္။ ဤႏ္ၱ ပျစာ မည္ေသာ အမတ္ႀကီသည္။ မႅတ္ႀကီ မဟာ ကႆပ အရပ္ ေထရေကႅာင္ မဟိယ္ ရကာ၊ ေထရေကႅာင္ ဖႅစ္စိမ္ ဟုရုယ္ ရ်င္ဧအ္၊ ေကႅာင္ကမပႅဳဥိ၊ တန္တိုင္ ပႅဳဧအ္၊ တန္တိုင္ေလ မၿပီခယ္၊ ဤ ႏ္ၱ ပျစာေလ ငါေဆာင္ခ်မ္ ၿမိဳ၀္ နိယ္ရလိယ္၏ ျပည္တယ္ ပ်က္စိ သ ဖႅစ္ခယ္ ဧအ္၊ ၊ သကရစ္ ၆၅၅ ခု သရ၀န္ႏွာစ္ တန္ေဆာင္မႈန္ လၦန္ ၅ ရ်က္ ၅ နိယ္ (4 October 1293) လွ်င္ အမတ္ႀကီ ဤ ႏ္ၱ ပျစာ ပႅဳရုယ္ မၿပီသ၊ ေထရ ေကႅာင္ကို၀္၊ ဤ ႏ္ၱ ပျစာ သၼီႏွင္၊ သၼက္ အမတ္ ပုညာ ပႅဳဧအ္၊ တန္တိုင္ေလဆင္ ဧအ္၊ ကုလာ ေကႅာင္၊ ေကႅာင္ဥိ စလစ္ ဥိထြက္ပႅဳဧအ္၊ ဆိယ္၀ါ အလြန္ တကယ္ ဆန္ၾကယ္လ်င္ ရိယ္ဧအ္။။။

ဒီေက်ာက္စာ အရ ၁၂၇၉ ခုႏွစ္မွာ အမတ္ ကၠဳႏၲပစၥယာ ဟာ မဟာ ကႆပ အရပ္မွာ ေက်ာင္းေဆာင္ ေဆာက္လုပ္ လွဴဒါန္း ေတာ့ ေက်ာင္းမေျပာနဲ႔ အုတ္တံတိုင္း ေတာင္ ခပ္လို႔ မၿပီးေသးခင္ ျပည္ရြာ ပ်က္စီးလုနီးပါး အေျခ အေနဆိုး ေၾကာင့္ ငေဆာင္ခ်မ္း အရပ္ ကိုသြားရပါသတဲ့။ ဟုိမွာပဲ ေသက်န္ရစ္လို႔ သူ႔ေကာင္းမႈ ကို သူ႔ သမီးနဲ႔ သမက္က ဆက္လုပ္လို႔ ၁၂၉၃ မွာ ေက်ာင္းၿပီးစီးလို႔ ေရစက္ခ် လွဴဒါန္းရတယ္ လို႔ဆိုထားပါတယ္။

မြန္ဂို က်ဴးေက်ာ္ စစ္နဲ႔ ပါတ္သက္လို႔ အေရး အပါဆံုး ေက်ာက္စာ ကေတာ့ ပုဂံ မဂၤလာ ေစတီက ဒိသာ ျပာမုခ္ ေက်ာက္စာ ပါပဲ။ ေက်ာက္စာပါ အဓိက အခ်က္ အလက္ေတြကို ရွင္းလင္းေအာင္ ေျပာရရင္-

1. ၁၂၈၇ မွာ ပုဂံ ထိ တရုတ္တပ္ ေရာက္လာတာမို႔ ျပည္အေနာက္ဖက္ လွည္က်က အထိ ဘုရင္ တိမ္းေရွာင္ထြက္ ေျပးတယ္။
2. အနႏၲ ပစၥည္း နဲ႔ မဟာဗိုလ္ ဆိုတဲ့ အမတ္ႀကီး ႏွစ္ပါး မင္းႀကီး အနားမွာ အပါးေတာ္ၿမဲ အျဖစ္ ပါရွိတယ္။
3. ရန္သူ တရုတ္ ဘာအလို ရွိသလဲ ဆိုတာ သိဖို႔ အတြက္ ရွင္ဒီသာ ပါေမာက္ ကိုပင့္ၿပီး တရုတ္ကို သံတမန္ အေနနဲ႔ လႊတ္ဖို႔ အဆိုပါ အမတ္ႀကီး ႏွစ္ပါး ကပဲ တရုတ္ပိႅယ္ မင္းကို အႀကံေပးတယ္။
4. မင္းဆိုတာ တမန္ကိုဖမ္းၿပီး ခ်ဳပ္ေႏွာင္တယ္လို႔ မလုပ္ စဖူး လို႔ တရုတ္ပိႅယ္ က ရွင္ဒီသာ ပါေမာက္ ကို အားေပး (ေျမွာက္ေပး) ၿပီး ေတတု လို႔ အဲဒီ အခ်ိန္က ေခၚတဲ့ တရုတ္ေရႊၿမိဳ ႔ေတာ္ ေဘဂ်င္း အထိ ေရာက္ေအာင္ သြားေစတယ္။ တကယ္လို႔ သူသာ တရုတ္သံေတြကို သတ္မိန္႔ ေပးထားခဲ႔ ရိုးမွန္ရင္ ေဘဂ်င္း ကို သံတမန္ လႊတ္၀ံ့ ပါ့ မလား။ ဒါေၾကာင့္မို ႔ ဘုန္းႀကီး ကိုေရြးလႊတ္တာလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။
5. ၁၂၈၇ ႏွစ္ဆန္းပိုင္းမွာ ရွင္ဒီသာ ပါေမာကၡ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သံ အျဖစ္ ခရီးစထြက္တယ္။ ယူနန္ျပည္နယ္ ယဆည္ (Yachi) မွာ ၀ါဆိုတယ္။ မန္က်ဴ ဧကရာဇ္ စံျမန္းရာ တယ္တု ကို ၁၂၈၇ ဒီဇင္ဘာ မွာေရာက္သြား ခဲ့တယ္။
6. တုိင္းျပည္ မွာ ျပည္သူ ျပည္သား မရွိရင္ ဘာမွ ဆက္လုပ္လို႔ မရေတာ့။ ဒါေၾကာင့္ တရုတ္ စစ္သည္ သူရဲ ေတြကို ျပန္ဆုတ္ခိုင္း။ စစ္ဒဏ္ေၾကာင့္ ထြက္ေျပးေနတဲ့ လူေတြကို ျပန္ေခၚ။ ေကာက္ပဲ သီးႏွံ စိုက္ခိုင္းၿပီး ေကာက္ရိတ္သိမ္း ခ်ိန္ က်မွ အခြန္ လာသိမ္းလွဲ႔ ဆိုတဲ့ ဒီသာ ပါေမာကၡ ရဲ ႔စကားကို မန္က်ဴ ဧကရာဇ္ ကသိပ္ႀကိဳက္ခဲ့တယ္။ (ႀကိဳက္မွာေပါ့။ သူ႔ဖက္က အသာခ်ည္းပဲကိုး)
7. ပုဂံ ကိုတိုက္ခိုက္လာတဲ့ တရုတ္တပ္မွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ အျဖစ္ သုသုတၱကိ (Hsueh-hsueh-ti-chin) ဦးေဆာင္ၿပီး စစ္သူရဲ ႏွစ္ေသာင္း ပါလာတယ္။
8. ပုဂံမွာ သာသနာျပဳဖို႔ အတြက္ မဟာ ေထရ ပုည ဓမၼိက နဲ႔ သိရိ ဓမၼိ တို႔ဦးစီးၿပီး ေက်ာင္းေပါင္း ၇၀ က တရုတ္ ရဟန္း သံဃာ ေတြပါလာတယ္။ ပုဂံ ေရာက္ေတာ့ ရဟန္း။ လူ။ မင္း တစ္ေယာက္ မွ မက်န္ေအာင္ အကုန္လံုး ထြက္ေျပးေနၾကလို႔ လူမရွိတဲ့ ေနရာမွာ ဘာလုပ္လို႔ လုပ္ရမွန္း မသိ၊ ေစတီ၊ ပုထိုး၊ ေက်ာင္း ေတြ ေတြ႔လို႔ ပုဂံ ကို သာသနာ ျပဳစရာ မလိုေၾကာင္း ေရာက္မွပဲ သိၾကပံုေပၚတယ္။ ကိုယ့္ေဒသ ကိုယ္ျပန္ခ်င္လို႔ ဆူဆူ ပူပူ လုပ္ၾကတာ ကိုလည္း မန္က်ဴ ဧကရာဇ္ ထည့္စဥ္းစား ပံုရတယ္။

အဲသလိုနဲ႔ တရုတ္တပ္ ေတြျပန္ဆုတ္ သြားၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ တရုတ္ၾသဇာ ခိုင္ေစဖို႔ မင္းသား ရဲစိန္ တိမူ (Ye-sin-timus) ကို ေစလႊတ္ၿပီး ပုဂံ မင္းသစ္ ကို သူ႔စိတ္ႀကိဳက္တင္ေစတယ္။ ေရႊနန္းသွ်င္ ကို ပုဂံမင္းသစ္ အျဖစ္ 30 May 1289 မွာနန္းတင္ခဲ့ တယ္။ ေရႊနန္းသွ်င္ က သူ႔သား သိဃၤ ပတိ ကို တရုတ္ ဧကရာဇ္ ဆီလႊတ္တယ္။ ပညာသင္ လႊတ္တာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဓါးစာခံ လႊတ္ရတာ ျဖစ္ဖို႔ အေၾကာင္း ပိုမ်ားလိမ့္မယ္။ သို႔ေသာ္ သူ႔မွာ ၾသဇာ မရွိေတာ့။ မြန္ဂို အားကိုး နဲ႔ နန္းရတဲ့ မင္းကို ျပည္သူ က မၾကည္လင္ ၾကလို႔ ၁၂၉၇ မွာ သူေရာ သူ႔သား ေဘဂ်င္း ျပန္ သိဃၤ ပတိ ေရာ အသတ္ခံရတယ္။ ကုမာရ ကႆပ ေခၚ တက္တ၀္မူ မင္းႀကီ ဆိုတဲ့ သူကို နန္းတင္တယ္။ ဘာမွ မၾကာပဲ နန္းက် ျပန္တယ္။ မင္လုလင္ ေခၚ ေစာႏွစ္ နန္းတက္ျပန္ တယ္။

ဒီလို တစ္ဗိုလ္က်၊ တစ္ဗိုလ္တက္ လုပ္ေနတဲ့ ပုဂံ နန္းဟာ အဲဒီ အခ်ိန္မွာ ဘာၾသဇာ အာဏာ မွ မရွိေတာ့ပဲ နာမည္ခံ ဘုရင္ ျဖစ္ေနရွာပါၿပီ။ တကဲ့ အာဏာ က ရွမ္းညီေနာင္သံုးပါး ေခၚ ျမင္စိုင္းမင္း အသခၤယာ၊ မကၡယာ မင္း ရာဇ သႀကၤ ံ နဲ႔ ပင္လယ္ မင္း သီဟသူ တို႔ရဲ ႔လက္ထဲ ေရာက္ႏွင့္ ေနပါၿပီ။ ေရႊနန္းသွ်င္ လက္ထက္ ကတည္းက ပုဂံ ႏိုင္ငံေတာ္ ကို ရွမ္းညီေနာင္ သံုးဦး ခြဲေ၀ အုပ္စိုး ၾကၿပီ လိုဆိုရပါမယ္။ ခရစ္ႏွစ္ ၁၃၀၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ မြန္ဂို တပ္ေတြခ်ီတက္လာျပန္တယ္။ ဒီတစ္ခါေတာ့ ပုဂံ ကို မလာပဲ တကယ့္ အာဏာ တည္ရာ ျမင္စိုင္း ကိုတန္းသြားၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေရး ႏိုးၾကားေအာင္ လႈံ႔ေဆာ္ ႏိုင္စြမ္းရွိတဲ့ ရွမ္းညီေနာင္ သံုးဦး ေၾကာင့္ မြန္ဂို ေတြထင္တိုင္း မေပါက္။ ဒါေပမဲ့ ခံစစ္ သက္သက္သာ တတ္ႏိုင္ရွာတဲ့ ဗမာေတြဟာ မြန္ဂို ကို အားတင္း တြန္းလွန္ရင္း ေႏြရာသီ ေရာက္လာပါတယ္။ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ရဲ ႔ မီးဟုန္းဟုန္းေတာက္လုေအာင္ ပူလွ တဲ့ေႏြေန အပူဒဏ္ ကိုေက်ာေကာ့ေအာင္ ခံရတဲ့ မြန္ဂိုတပ္ မ်ား ဟာစိတ္ဓါတ္ အႀကီး အက်ယ္ က်ဆင္း လာပါ ေတာ့တယ္။ တစ္ဖက္ ကလည္း တပ္မွဴးမ်ား ကို ေရႊ-ေငြ မ်ားနဲ႔ လာဘ္ထိုး စည္းရံုး တဲ့ အတြက္ ၁၃၀၃ ခုႏွစ္ ဧၿပီ ၄ ရက္ေန႔ မွာ က်ဲန္မိယင္ (Cheng Mien) လို႔ အမည္ေပးထားတဲ့ ပုဂံ ႏိုင္ငံေတာ္ ကေန တပ္ျဖဳတ္ၿပီး လက္ေအာက္ခံ ႏိုင္ငံ အျဖစ္က အၿပီး ဖ်က္သိမ္းၿပီး မြန္ဂို တပ္ေတြ ျပန္သြားၾကတယ္။ ဒီမွာပဲ မြန္ဂို တရုတ္ ရန္ကို အၿပီးတိုင္ တြန္းလွန္ ႏွိမ္နင္း ႏိုင္ေသာ ဘုန္းလက္ရံုးရွင္ ရွမ္းညီ ေနာင္ သံုးဦး ဆိုၿပီး ေက်ာက္စာေတြ ထိုးၿပီး မဟားတရား ၾကြားပါေတာ့တယ္။ ဘာဏု ရာဇာ ေဒါင္းဖန္လ္၀ါ နဲ ႔ ေရႊေငြ လက္ေဆာင္ ပဏာ ေက်းဇူးေၾကာင့္ ရန္သူေတြ ျပန္ဆုတ္ပါတယ္ လို႔ေတာ့ ဘယ္ေျပာလိမ့္မလဲေနာ္။ ။

သမိုင္းထဲက ျမန္မာျပည္သား ေဆာင္းပါးရွည္ႀကီး ကိုဒီမွာပဲ ခဏ ရပ္နား ပါရေစ။ စိတ္ပါ၀င္စားစြာ ဖတ္ရႈခဲ့ၾကသူ အေပါင္းကို ေက်းဇူးတင္လွ်က္-

Juan

References

Epigraphia Barmanica Vol. I, II and III

Than Tun Dr (1955) “History of Burma A.D. 1000-1300” BBHC, I, I, 39-57 and Rangoon University Annual Magazine.

သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ၊ ပုဂံ ေခတ္ ႏိုင္ငံေရး သမိုင္း။

သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ၊ အသစ္ျမင္ ျမန္မာ့ သမိုင္း။

သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ၊ ေခတ္ေဟာင္း ျမန္မာ ရာဇ၀င္။