500 days in Dvaravati (19)

အရူးက တမူးသာ (၁)

ေက်ာင္းျပန္ဖြင့္၍ သင္တန္းသစ္တက္ရျပန္ေလျပီ။ ဒီတစ္ေခါက္ အလွည့္က် အသံုးေတာှခံ ရမည့္ဘာသာက မိုက္ခရို အီေကာှေနာမစ္ ျဖစ္၏။ သင္တန္းတာဝန္ခံက တြဲဖက္ပါေမာကဿခ ေဒါက္တာဂ်ြန္ အမည္ရွိ မ်က္မွန္ထူထူ၊ ဆံပင္တိုတို နွင့္ အျမဲျပံုးေနတတ္ေသာ ဆရာမ ျဖစ္၏။ အနားရထားသျဖင့္ စိတ္သစ္လူသစ္ျဖင့္ အားျကိုးမာန္တက္ ေက်ာင္းတက္ လက္ခ်ာလိုက္သျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ဂ်ြန္သည္ ေရွ ့နွစ္ဘာသာမွ သင္တန္းတာဝန္ခံမ်ားထက္ အဂဿငလိပ္လို ရွင္းလင္း ျပတ္သားစြာ ပိုမို ေျပာနိုင္သျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ အသင္အျပ ေကာင္းမြန္သျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ အေျကာင္းေျကာင္း ေသာ လည္းေကာင္း၊ လည္းေကာင္းမ်ားေျကာင့္ ထိုဘာသာရပ္ကို ထဲထဲဝင္ဝင္ နားလည္ သေဘာေပါက္၏။ သို့တည္း မဟုတ္ နားလည္ သေဘာေပါက္သည္ဟု ထင္၏။

မိုက္ခရိုအီေကာှေနာမစ္ ဆိုသည္က ဝယ္လိုအားနွင့္ ေရာင္းလိုအား၊ ထုတ္လုပ္သူနွင့္ သံုးစြဲသူ တို့၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား အေပါှမည္သည္တို့က လြွမ္းမိုးသနည္းဆိုျခင္းကို သခဿင်ာအေျခခံ၍ တြက္ခ်က္ျခင္းျဖစ္၏။ အီေကြးရွင္း နွင့္ ေဖာှျမူလာ ေပါင္းမ်ားစြာ ပါဝင္ေသာ ဘာသာရပ္။ ထို သီအိုရီတစ္သိန္း၊ အနုမာန မွန္းဆခ်က္ အနနဿတထဲတြင္ အထူး စိတ္ဝင္စား မိသည္က ဂိမ္းသီအိုရီ။ စိတ္ဝင္စားမိသည့္ အေျကာင္းက ထိုသီအိုရီကိုေဖာှထုတ္ တီထြင္သူမွာ ထူးလည္းထူး၍ ရူးလည္းရူးသည့္ ပါရမီရွင္ ဂ်ြန္နက္ရွ္ျဖစ္ေသာေျကာင့္ပင္။

ယခုအခါ အသက္ (၈၁) နွစ္ရွိျပီျဖစ္သည့္ ဂ်ြန္နက္ရွ္သည္ သခဿင်ာနွင့္စီးပြားေရးပညာရပ္တြင္ မသိသူ မရွိသည့္ လ်ွမ္း လ်ွမ္းေတာက္ ပညာရွင္ျကီးျဖစ္သလို စိတ္ေရာဂါကုေဆးရံုမ်ားတြင္ နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အခ်ိန္ကုန္ခဲ့ရသည့္ ကမဿဘာေက်ာှ အရူးျကီးလည္းျဖစ္၏။ သူ့ဘဝက စိတ္ဝင္စားစရာ၊ လြမ္းေမာစရာ။

ဂ်ြန္နက္ရွ္ကို ၁၉၂၈ ခုနွစ္ ဇြန္လ ၁၃ ရက္ေန့တြင္ အေမရိကန္နိုင္ငံ၊ ဗာဂ်ီးနီးယားျပည္နယ္ အေနာက္ပိုင္း ဘလူးဖီးလ္ အရပ္တြင္ဖြားျမင္သည္။ အေဖက လ်ွပ္စစ္အင္ဂ်င္နီယာ ဂ်ြန္နက္ရွ္ စီနီယာ၊ အေမက မာဂရက္ ဗာဂ်ီးနီးယား မာတင္။ သူ့တြင္ မာသာ အမည္ရွိ ညီမတစ္ေယာက္ရွိ၏။ ဂ်ြန္နက္ရွ္ နွင့္ပါတ္သက္၍-

“ဂ်ြန္က ငယ္ငယ္ေလးထဲက သူမ်ားထက္ထူးတယ္။ အဲသလို ထူးမွန္းကို က်ြန္မတို့ တမိသားစုလံုးလည္း သိျကတယ္။ ဘယ္ကိစဿစပဲျဖစ္ျဖစ္ သူလုပ္ခ်င္သလို လုပ္ေတာ့တာပဲ။ က်ြန္မျဖင့္ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ့ သူ့ကို မိတ္ဆက္ေပးရမွာ ရွက္လြန္းလို့” ဟု မာသာကေရးသားခဲ့သည္။

သို့ေသာှလည္း ဘလူးဖီးလ္အထက္တန္းေက်ာင္း၊ ဘလူးဖီးလ္ေကာလိပ္တို့တြင္ ပညာသင္ယူစဉ္ ဂ်ြန္နက္ရွ္သည္ သူလိုကိုယ္လိုမ်ွသာ၊ အိပ္ခန္းအတြင္း ထင္ရာျမင္ရာ သိပဿပံစမ္းသပ္မွုမ်ား လုပ္ျခင္း၊ သခဿင်ာပညာရွင္ ဖားမက္၏ သခဿင်ာ အက္ေဆးမ်ား ကို လက္ကမခ် ဖတ္ရွုျခင္းတို့ေလာက္သာ ေျပာစရာရွိ၏။ ၁၉၄၅ ခုနွစ္ အထက္တန္းေအာင္ ျပီးခ်ိန္မွ စ၍ ပင္ဆယ္လ္ ေဗးနီးယားျပည္နယ္ ပစ္စဘတ္ရွိ ကာနစ္ဂ်ီ စက္မွုတကဿကသိုလ္တြင္ ဓာတုအင္ဂ်င္နီယာ သင္တန္း တက္ေနခဲ့သည္။ ထူးျခားသည္ကေတာ့ ၁၉၄၈ ခုနွစ္တြင္ ထိုသင္တန္းျပီးသည့္အခါ ဂ်ြန္နက္ရွ္သည္ ရိုးရိုးဘြဲ့ေရာ၊ မဟာဘြဲ့ပါ တျပိုင္နက္ ခ်ီးျမွင့္ခံခဲ့ရျခင္းပင္။ တကဲ့ဇာတ္လမ္းက ထိုအခ်ိန္မွ စေတာ့သည္။

နက္ရွ္ ေက်ာင္းျပီးေသာအခါ ကာနစ္ဂီတကဿကသိုလ္မွ ပါေမာကဿခ ဒတ္ဖင္၏ “ဤသူငယ္သည္ ပါရမီရွင္ျဖစ္သည္” ဆိုေသာ စာတစ္ေျကာင္းတည္းပါသည့္ ေထာက္ခံစာျဖင့္ ကမဿဘာေက်ာှ ပရင္စတန္တကဿကသိုလ္ သခဿင်ာဋဿဌာနတြင္ ပါရဂူဘြဲ့ သင္တန္းတက္ေရာက္ခြင့္ရသည္။ ပရင္စတန္၌ သုေတသနလုပ္ရင္း ယခုအခါ နက္ရွ္အီကြီလီဘရမ္ ဟုေခါှတြင္ ေနျကသည့္ မ်ွေျခသီအိုရီကို ေဖာှထုတ္တီထြင္ျပီး ၂၈ မ်က္နွာစာတမ္းတစ္ေစာင္ျဖင့္ ၁၉၅ဝ တြင္ ပါရဂူဘြဲ့ရခဲ့သည္။

ေဒါက္တာနက္ရွ္၊ အသက္ကျကည့္ေတာ့ (၂၂) နွစ္၊ သခဿင်ာနွင့္ ပါတ္သက္လ်ွင္ တဖက္ကမ္းခတ္သည့္ ပညာရွင္။ ထိုအခ်က္မ်ားက နက္ရွ္ကို ကမဿဘာ့ဦးေနွာက္ဂိုေဒါင္ ဟုတင္စားျကသည့္ RAND ေကာှပိုေရးရွင္းသို့ တြန္းပို့ခဲ့သည္။ အေကာင္းဆံုး၊ အေတာှဆံုးေသာ သူ့ထက္သူ လူစြမ္းေကာင္းတို့ ဆံုစည္းရာ RAND ေကာှပိုေရးရွင္းသည္ အသက္ (၂၂) နွစ္အရြယ္သာမာန္လူငယ္တစ္ဦးအဖို့ အလုပ္လုပ္ရဖို့မဆိုထားဘိ၊ မ်က္ေမြွးေထာှ၍ပင္ ေမာှမျကည့္ဝံ့ေသာ အရာ။ ထိုသို့ေသာ ေနရာမ်ိုးတြင္ ပထမတန္းစား သခဿင်ာသုေတသန ပညာရွင္ဆိုသည့္ ရာထူးဂုဏ္ရွိန္က ျကီးျမင့္လြန္း လွသည္။ ဂ်ြန္နက္ရွ္အဖို့ အနာဂါတ္သည္ ပန္းခင္းေသာလမ္းျဖစ္၏။

မျကာပါ။ ပန္းခင္းေသာလမ္းကို မ်က္နွာေမာ့ေလ်ွာက္လာသူ ဂ်ြန္နက္ရွ္တစ္ေယာက္ ဆူးနင္းမိေတာ့၏။ မည္ကာမတဿတ ဆူးမဟုတ္၊ သူ့ဘဝကို ေဇာက္ထိုးမိုးေမ်ွာှျဖစ္သြားေစသည့္ ဧရာမ ဆူးျကီးမဟာ ျဖစ္သည္။ RAND တြင္အလုပ္လုပ္ျပီး သံုးေလးလအျကာတြင္ သူအဖမ္းခံလိုက္ရ၏။ စြဲခ်က္ကမျကားဝံ့ မနာသာ၊ အိမ္သာအတြင္း မ်ိုးတူပုရိသဿသ တစ္ဦးနွင့္ ေမာင္မစဿစက ဇာတ္ခင္းျခင္းတဲ့။

ေျခာက္ပစ္ကင္း သဲလဲစင္မ်ားကိုသာ လက္ေရြးစင္ေခါင္းေခါက္ေရြးေသာ RAND ေကာှပိုေရးရွင္းသည္ ထိုကိစဿစအတြက္ နက္ရွ္ကို အလုပ္ထုတ္ပစ္ရံုမွတပါး အျခားမရွိ။ ထိုအျဖစ္ဆိုးျကီးသည္ပင္လ်ွင္ ေနာင္နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ သူ့ကို ဥမဿမ တေကာျဖစ္ေစသည့္ အဓိကလက္သည္ တရားခံဟု ဆိုျကသည္။ ထိုထိုေသာ အျဖစ္အပ်က္မ်ားသည္ နက္ရွ္၏ ပညာ ပါရမီကိုေတာ့ မေနွာက္ယွက္နိုင္ျကပါ။ သူ၏ ထူးကဲလွေသာ သခဿင်ာပါရမီေျကာင့္ပင္ လူမွုေရးေဖာက္ျပန္သူဟူေသာ စြဲခ်က္ျကီးရွိလ်ွက္နွင့္ ဂ်ြန္နက္ရွ္သည္ မက္ဆာခ်ူးဆက္ နည္းပညာတကဿကသိုလ္ MIT သခဿင်ာဋဿဌာနတြင္ နည္းျပျဖစ္လာ သည္။

MIT တြင္ အလုပ္လုပ္ေနခိုက္ အယ္လ္ဆာေဗဒိုးနိုင္ငံသူ အယ္လ္လီစီယာ လိုပက္စ္-ဟယ္ရီဆန္ ဒီလာဒီး နွင့္ ဆံုဆည္းခဲ့သည္။ ဒီလာဒီးက ရူပေဗဒေက်ာင္းသူ။ ပါရမီရွင္ သခဿင်ာဆရာေလး နက္ရွ္ကို တန္းတန္းစြဲ။ ေနာက္မွ တေကာက္ေကာက္ လိုက္ေန၏။ ျကာေတာ့ ကိုေရြွဂ်ြန္နက္ရွ္လည္း ဘာသားနွင့္ထုထားတာမို့လဲ။ မစြမ္းရင္းကလည္း ရွိသည္ မဟုတ္လား။

၁၉၅၇ တြင္သူတို့နွစ္ဦးလက္ထပ္လိုက္ျကသည္။ ၁၉၅၉ တြင္ သားေလးတစ္ေယာက္ ထြန္းကားျပီးေနာက္ ဂ်ြန္နက္ရွ္ သည္ စိတ္ေဝဒနာေျကာင့္လား၊ အခ်စ္တို့ ကုန္ခမ္းသြားသည္လားမေျပာတတ္၊ ဒီလာဒီးအေပါှ ပီတိ တစိမ္းတရံနွယ္ ဆက္ဆံေတာ့သည္။ သူတို့ အိမ္ေထာင္ေရးျပသဿသနာေျကာင့္ ကေလးသည္ ေမြးျပီးတစ္နွစ္အထိ နာမည္မရွိ။ ေနာက္ဆံုးမွ ဂ်ြန္ခ်ာလီမာတင္နက္ရွ္ ဟုအမည္ကင္ပြန္းတပ္ခဲ့သည္။ ၁၉၆၃ တြင္လင္မယားကြာရွင္းျပတ္စဲျက၏။ ၁၉ရဝ တြင္ အေျကာင္းေျကာင္းေသာ အေျကာင္းေျကာင္းေျကာင့္ ျပန္ေပါင္းထုပ္ျကေသာှလည္း လင္မယားဆက္ဆံ ေရးကားမရွိေတာ့။ ဒီလာဒီးက ဂ်ြန္နက္ရွ္ကို သူ့အိမ္တြင္ ေဘာှဒါေဆာင္လာေနေသာ ဧည့္သည္ဟု သမုတ္၏။ တမိုး ေအာက္ဝယ္ တစိမ္းျပင္ျပင္ ျဖစ္ေနေသာ ဂ်ြန္နက္ရွ္တို့ ဇနီးေမာင္နွံသည္ အိမ္ေထာင္ေရးသက္တမ္း နွစ္ေပါင္း ငါးဆယ္ခန့္ အတြင္း အျကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ကြဲလိုက္၊ ျပန္ေပါင္းလိုက္နွင့္ သံသရာလည္ေနျက၏။

တကယ္ေတာ့ နက္ရွ္သည္ ၁၉၅၉ ေလာက္ကတည္းက စိတ္ကစဉ့္ကလ်ားျဖစ္ေသာ ေဝဒနာကို စတင္ခံစားေနရျပီ ျဖစ္၏။ တနည္းဆိုေသာှ သူရူးေနေခ်ျပီ။ သို့ေသာှလည္း ပါရမီထူးေသာ အရူးမို့ အားလံုးထက္ တမူးသာေလ၏။ ရူးပံု ရူးနည္းကိုက လြန္စြာအဆင့္ျမင့္၏။ ဒီလာဒီးကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနခ်ိန္ ၁၉၅၉ ခုနွစ္ ေနြဦးတစ္ညတြင္ ဂ်ြန္နက္ရွ္သည္ အိမ္ေပါှသို့ အူယားဖားယားေျပးတက္လာ၏။ သူ့အမူအရာက မထိတ္သာ မလန့္သာ။ မ်က္လံုးေတြ ဝိုင္းဝိုင္းလည္ လ်ွက္။ ျပီးေတာ့ သူ့ေနာက္သို့ လူေတြလိုက္ေနေျကာင္း၊ အလြန္လ်ွို ့ဝွက္သည့္ အဖြဲ့အစည္းတစ္ခုမွ သူ့အျကံအစည္ ကို သိရွိသြား၍ သူ့ကို ေဖ်ာက္ဖ်က္ရန္ လည္စည္းနီနွင့္ လက္မရြံ ့မ်ားလြွတ္ထားေျကာင္း၊ ထိုသူမ်ားသည္ ယခုသူ့ကို မ်က္ေျခမျပတ္ေစာင့္ျကည့္ေနျပီ ျဖစ္ေျကာင္း၊ မျကာခင္ အသက္နွင့္ခနဿဓာ အိုးစားကြဲဖို့ရွိေျကာင္း တတြတ္တြတ္ေျပာ ေန၏။

သူ့အျကံအစည္က ဘာတုန္းဆိုေတာ့ သူသည္ ကမဿဘာ့အစိုးရ တစ္ရပ္ကို ဖြဲ့စည္းတည္ေထာင္၍ တကမဿဘာလံုးကို စိုးမိုး အုပ္ခ်ုပ္ရန္ ဆိုပဲ။ တကယ္လည္း ဝါရွင္တန္ဒီစီရွိ နိုင္ငံျခားသံရံုးမ်ားကို စာေရး၍ထိုအေျကာင္းကို ေျကျငာခ်က္ ထုတ္ ၏။ လက္စသတ္ေတာ့ အာဏာရူးကိုး။ နပိုလီယံ၊ ဟစ္တလာ တို့ေနာက္မွ သမိုင္းေမာှကြန္းေရးထိုးခ်င္သည္ထင့္။ ဒီလာဒီးက ေခ်ာ့ေမာ့ပို့ေဆာင္သျဖင့္ ၁၉၅၉ ေမလတြင္ မက္ကလိန္းစိတ္ေဆးရံုသို့ေရာက္၍ စိတ္က်ေရာဂါနွင့္ ပါရာနြိုက္ စကီဇိုဖရီးနီးယားေခါှ အျပင္းစားစိတ္ကစဉ့္ကလ်ား ေဝဒနာသည္အျဖစ္ ေရာဂါနာမည္တပ္ခံ လိုက္ရသည္။

ေဆးရံုမွ ဆင္းျပီးေနာက္ MIT မွအလုပ္ထြက္၏။ သူ့မိသားစုကို ရွိသည္ပင္ မေအာက္ေမ့ပဲ ဥေရာပသို့ခရီးထြက္၏။ ပါရီ နွင့္ ဂ်ီနီဗာတြင္ေနထိုင္စဉ္အတြင္း ထိုပါရမီရွင္အရူးသည္ ျပသဿသနာမ်ိုးစံု မီးထြန္းရွာ၏။ အေမရိကန္ နိုင္ငံသား အျဖစ္မွ စြန့္လြွတ္၍ ျပင္သစ္နွင့္ အေရွ ့ဂ်ာမနီတြင္ နိုင္ငံေရး ခိုလွံုခြင့္ရဖို့ အျကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာျကိုးစားခဲ့သည္။ ေနာက္ဆံုး အေမရိကန္ အစိုးရ၏ ေတာင္းဆိုမွုျဖင့္ ျပင္သစ္ရဲက ဖမ္းဆီးျပီး ျပန္ပို့လိုက္ေတာ့မွ အရူးဂ်ြန္နက္ရွ္ တစ္ေယာက္ ျပည္ေတာှျပန္ေတာ့သည္။

ျပန္ေရာက္ေတာ့သည္ နက္ရွ္သည္ ရူးျမဲရူးဆဲ ျဖစ္၏။ ၁၉၆၁ မွ ၁၉ရဝ ထိ ကိုးနွစ္တိုင္တိုင္ စိတ္ေရာဂါကု ေဆးရံုမ်ား တြင္ နက္ရွ္သည္ ပံုမွန္ေဖာက္သည္ျကီး ျဖစ္လာ၏။ ရွိသမ်ွ ကုထံုးေပါင္းစံုခံယူခဲ့ရသည္။ ၁၉ရဝ မွစ၍ နက္ရွ္သည္ ဘယ္ေဆးရံုမွ မသြားေတာ့၊ ဘာေဆးမွ မေသာက္ေတာ့ပဲ ရုတ္တရက္ ရပ္ပစ္လိုက္သည္။ ထူးဆန္းစြာပင္ သူ၏ ေရာဂါ သည္ ထိုအခ်ိန္မွစ၍ တျဖည္းျဖည္းသက္သာေပ်ာက္ကင္းလာခဲ့သည္။

နက္ရွ္၏ အဆိုအရ သူစိတ္အေနွာက္အယွက္ (စိတ္ကစဉ့္ကလ်ားျဖစ္ျခင္းကို သူ့ကိုယ္သူ သံုးနွုန္းသည့္ အသံုးအနွုန္း မွာ စိတ္အေနွာက္အယွက္ျဖစ္ျခင္း ဟူ၏) ျဖစ္ေနစဉ္ကာလသည္ သိပဿပံနည္းက် က်ိုးေျကာင္းဆင္ျခင္မွု ရွိရွိ ေတြး ေခါှနည္းစနစ္ တစ္ခုမွေန၍ အိပ္မက္ဆန္ဆန္ ပရမ္းပတာ ေတြးေခါှနည္းစနစ္တစ္ခုသို့ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းသာ ျဖစ္ သည္တဲ့။ ဟုတ္မေပါ့ေလ။ ဘယ္အရူးမွ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ရူးသည္ဟု ဝန္မခံခ်င္ပဲကိုး။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ သူ၏ အိမ္မက္ နည္းစနစ္တို့ လြွမ္းမိုးထားေသာ နိုင္ငံေရးသေဘာ ေတြးေခါှေမ်ွာှျမင္မွုမ်ားမွာ မလိုအပ္ပဲ အားအင္ျဖုန္းတီးျခင္းျဖစ္ ေျကာင္းသိရွိလာသည္နွင့္ တျပိုင္နက္ သူသည္ ထိုအေတြးအေခါှတို့ကို လိမဿမာပါးနပ္စြာ၊ အသိဉာဏ္ပညာျဖင့္ ခ်ြန္းအုပ္ ၍ဖယ္ရွားလိုက္သည့္ အတြက္ မူလသိပဿပံနည္းက် အေတြးအေခါှတို့ကို ျပန္လည္ရရွိခဲ့သည္ဟု ဆို၏။ ခံယူခဲ့ရေသာ စိတ္ေရာဂါကုထံုးမ်ားက သူ့အတြက္ ဘာမွအက်ိုးမျပုခဲ့ဟုလည္း ဆိုလိုက္ေသး၏။ ကဲ၊ ဘယ့္နွယ့္ရွိစ စိတ္ေရာဂါကု ဆရာဝန္ျကီးမ်ား၊ သင္တို့ကေရာ ဘာမ်ားတတ္နိုင္ျကဦးမည္နည္း။