500 days in Dvaravati (20)

အရူးကတမူးသာ (၂)

၁၉၇ဝ ေနွာင္းပိုင္း ပရင္စတန္တကဿကသိုလ္တြင္ေတာ့ ဂ်ြန္နက္ရွ္သည္ အလြန္တရာနာမည္ျကီးသူ ျဖစ္ေနေလျပီ။ လူတိုင္း က ပရင္စတန္ သခဿင်ာဋဿဌာန၏ ေက်ာက္သင္ပုန္းမည္းျကီးေပါှတြင္ ညျကီးသန္းေခါင္ သခဿင်ာညီမ်ွျခင္းမ်ား ထထေရးတတ္ သည့္ ဂ်ြန္နက္ရွ္အေျကာင္းကို ဒဏဿဍာရီထဲက ပံုျပင္တစ္ပုဒ္နွယ္ ေျပာဆိုေနျက၏။ ၁၉၇၈ ခုနွစ္တြင္ နက္ရွ္ အီကြီ လီဘရမ္ရွာေဖြေတြ့ရွိမွုကို အေျကာင္းျပု၍ ဗြန္န်ူမန္းဆုကို ရ၏။ထို့ေနာက္တြင္ေတာ့ ဂ်ြန္နက္ရွ္သည္ ပါရဂူေက်ာင္းသားဘဝတည္းက အစျပုခဲ့သည္ ဂိမ္းသီအိုရီကို တစိုက္မတ္မတ္ ျပန္လည္ေလ့လာ၏။ မြမ္းမံျပင္ဆင္၏။ အဆင့္ျမွင့္တင္၏။ ထိုအဆင့္ျမင့္ ဂိမ္းသီအိုရီကို လက္ကိုင္ျပု၍ နက္ရွ္သည္ မူလ သခဿင်ာေလာကမွ ေဘာဂေဗဒ ေလာကသို့ ဝင္ေရာက္ေမြွေနွာက္၍ ရွိရင္းစြဲ ေဘာဂေဗဒပညာရွင္တို့ကို ေခ်ာက္ျခား ေစ၏။ ထို့အတြက္ေျကာင့္ပင္ ၁၉၉၄ ခုနွစ္အတြက္ ေဘာဂေဗဒဆိုင္ရာ နိုဗယ္ဆုျကီးကို အျခားေသာ ဂိမ္းသီအိုရီ ပညာရွင္နွစ္ဦးနွင့္ အတူ ဂ်ြန္နက္ရွ္ ရရွိခဲ့သည္။ ၂ဝဝ၃ ခုနွစ္တြင္ ေနပါယ္တကဿကသိုလ္မွ ဂ်ြန္နက္ရွ္အား ဂုဏ္ထူးေဆာင္ ေဘာဂေဗဒ ပါရဂူဆုကို ခ်ီးျမွင့္ခဲ့သည္။ ထိုမ်ွ ဖိန့္ဖိန့္တုန္ေအာင္ နာမည္ျကီးလွေသာ ဂိမ္းသီအိုရီဆိုသည္က ဘာမ်ား ပါလဲ။

ဂိမ္းသီအိုရီ ဘာလဲဆိုတာသိဖို့ အရင္ဆံုး ဂိမ္း (Game) ဆိုသည့္စကားလံုးကို ရွင္းလင္းေအာင္လုပ္ဖို့လိုသည္။ ဂိမ္း ဆိုတာ ကစားတာေပါ့။ အားရင္ ကစားတဲ့ အားကစားမွန္သမ်ွ ဂိမ္းေပါ့ဟဲ့ဟု ေျပာခ်င္လည္းေျပာလို့ရသည္။ ဂ်ြန္နက္ရွ္ ၏ ဂိမ္းအဓိပဿပါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ကေတာ့ တစ္ဖက္နွင့္ တစ္ဖက္ျပိုင္ဆိုင္ရမည့္ အေျခအေနတစ္ခုခုေပါှတြင္ သတ္မွတ္ ထားေသာ စည္းကမ္းခ်က္မ်ားပါဝင္ေသာ အစုဟုဆိုသည္။ ဘိုလိုေတာ့- game is essentially a set of rules describing the formal structure of a competitive situation ဟုအဓိပဿပါယ္ဖြင့္၏။ စည္းကမ္းခ်က္မ်ားပါဝင္ေသာ အစုဆိုသည္မွာ ေအာက္ပါအရာမ်ားပါဝင္သည္တဲ့။

1. ျပုလုပ္နိုင္ေသာ အရာမ်ား
2. ထိုျပုလုပ္နိုင္ေသာ အရာမ်ားနွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ သိထားရန္လိုအပ္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ား
3. တစ္ခုခုျပုလုပ္သည့္အခါတြင္ ရရွိနိုင္သည့္အက်ိုးအျမတ္ သို့မဟုတ္ ထိခိုက္နစ္နာေစနိုင္သည့္ အရွံုးမ်ား

ဂိမ္းသီအိုရီသည္ ထင္ရွားေသာဥပမာတစ္ခုမွာ Prisoner’s dilemma ေခါှအက်ဉ္းသားေျဖာင့္ခ်က္ ျဖစ္၏။ ဘယ္နွယ့္ အက်ဉ္းသား၏ ဝန္ခံခ်က္ သို့မဟုတ္ ေျဖာင့္ခ်က္သည္ ဂိမ္းျဖစ္ရသနည္းဆိုလ်ွင္ အစုထဲပါဝင္ေသာ အခ်က္မ်ားနွင့္ ကိုက္ညီေသာေျကာင့္ဟု ဆို၏။

1. ျပုလုပ္နိုင္ေသာအရာမ်ား- ေျဖာင့္ခ်က္ေပးရန္ သို့မဟုတ္ မေပးရန္
2. ၎နွင့္သက္ဆိုင္သည့္အခ်က္အလက္မ်ား- ေျဖာင့္ခ်က္ေပးျခင္း၊ မေပးျခင္းအားျဖင့္ အမွုမွကြင္းလံုးခ်ြတ္လြတ္ မည္လား၊ ေထာင္က်မည္လား။
3. အက်ိုးအျမတ္မ်ား-
   1. ေျဖာင့္ခ်က္ေပးလိုက္၍ ေဖာှေကာင္ဘညြွန့္ အျဖစ္သတ္မွတ္ခံရျပီး အမွုမွ ကြင္းလံုးခ်ြတ္လြတ္နိုင္သည္။
   2. ေျဖာင့္ခ်က္မေပးပဲ ဘူးခံလိုက္ျပီး သက္ေသမရွိသျဖင့္လည္း အမွုမွ ကြင္းလံုးခ်ြတ္လြတ္နိုင္သည္။
4. အရွံုးမ်ား-
   1. ေျဖာင့္ခ်က္ေပးျခင္းအားျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္ပိုျကီးသြားျပီး ေထာင္နွစ္ရွည္က်နိုင္သည္
   2. ဘူးခံလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္ပိုျကီးသြားျပီး ေထာင္နွစ္ရွည္က်နိုင္သည္။

ထိုအခ်က္မ်ားကို စံုလင္စြာသိရွိျပီးသည့္အခါတြင္ game matrix ေခါှတိုင္နွစ္ခုနွင့္ တန္းနွစ္ခုပါေသာ ေလးကြက္က်ား တစ္ခုဆြဲ၍ game theory ကိုတြက္ခ်က္ေပေတာ့ဟုဆို၏။ Game matrix ဆိုသည္ကို ဒီလိုဆြဲရမတဲ့-

လြတ္ေနေသာကြက္လပ္မ်ားေနရာတြင္ ျပုလုပ္သည့္အရာ (ေျဖာင့္ခ်က္ေပးျခင္း၊ မေပးျခင္း) နွင့္ ျကံုေတြ့ရမည့္ ျဖစ္ရပ္ (အမွုမွ ကြင္းလံုးက်ြတ္လြတ္ျခင္း၊ နွစ္ရွည္ေထာင္ဒဏ္က်ျခင္း) တို့အေပါှမူတည္၍ ရရွိမည့္အက်ိုးတရားနွင့္ နစ္နာမည့္ အရွံုးတရားတို့ကို အမွတ္ေပးစနစ္တစ္ခုခုျဖင့္ စဉ္းစားရမည္ဟုဆိုသည္။ ဆိုျကပါစို့-
ေျဖာင့္ခ်က္ေပးလိုက္ျပီး အမွုမွကြင္းလံုးက်ြတ္လြတ္သြားလ်ွင္ အလြန္အက်ိုးရွိသည္။ ထို့ေျကာင့္ (က) အတြက္ (၇) မွတ္ေပးမည္။
ေျဖာင့္ခ်က္ေပးလိုက္ေသာှလည္း ေထာင္ဒဏ္နွစ္ရွည္ခံလိုက္ရလ်ွင္ အလြန္နစ္နာသည္။ ထို့ေျကာင့္ (ခ) အတြက္ (-၅) မွတ္ေပးမည္။
ေျဖာင့္ခ်က္မေပးပဲ အမွုမွကြင္းလံုးက်ြတ္လြတ္လ်ွင္ အလြန့္အလြန္အက်ိုးရွိမည္။ ထို့ေျကာင့္ (ဂ) အတြက္ (၉) မွတ္ ေပးမည္။
ေျဖာင့္ခ်က္မေပးပဲ ေထာင္ဒဏ္နွစ္ရွည္ခံရလ်ွင္ အက်ိုးမရွိေသာှလည္း အလြန္နစ္နာသည္ဟုမဆိုသာ။ ထို့ေျကာင့္ (ဃ) အတြက္ (၃) မွတ္ေပးမည္။
ထိုအမွတ္ေတြ ဘယ္လိုရလာသလဲ ဆိုေတာ့ ကိုယ္ျကိုက္သလို ကိုယ္ေပးတာေပါ့တဲ့။ ေအးေရာ။ သို့ေပမဲ့ အက်ိုးရွိသည့္ အလုပ္ကို အမွတ္မ်ားမ်ားေပး၍ နစ္နာသည့္အလုပ္ကို အမွတ္နည္းနည္းေပးရမည္ဆိုသည့္ ဥပေဒသ တစ္ခုေတာ့ရွိဟန္တူသည္။

ထိုသို့အမွတ္မ်ားထည့္ျပီးလ်ွင္ ရွာရမည္မွာ ထိုထိုေသာအျဖစ္မ်ိုးနွင့္ ျကံုေတြ့ရသည့္အခါ ဘယ္နွစ္ျကိမ္ ေျဖာင့္ခ်က္ေပး ၍ ဘယ္နွစ္ျကိမ္ ဘူးကြယ္ေနျခင္းသည္ ကိုယ့္အတြက္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္မည္လဲ ဆိုသည့္ မဟာဗ်ူဟာ (Strategy) ပင္ျဖစ္ေတာ့သည္တဲ့။ ဂိမ္းသီအိုရီ၏ တြက္နည္းခ်က္နည္းမ်ားကို အသံုးျပု၍ တြက္ခ်က္လိုက္ေသာ အခါမေတာ့ (၃) သည္ ဆံုခ်က္ေခါှ saddle point ျဖစ္ေန၍ ထိုသို့ေသာအေျခအေနမ်ိုးျဖင့္ ျကံုေတြ့ရလ်ွင္ အျမဲတမ္း ေျဖာင့္ခ်က္ မေပးပဲ ဘူးခံေနျခင္းသည္သာလ်ွင္ ကိုယ့္အတြက္အေကာင္းဆံုး၊ အက်ိုးအရွိဆံုး မဟာဗ်ူဟာျဖစ္ေတာ့သည္ဟု အေျဖ ထြက္လာသည္။ မည္သို့မည္ပံုတြက္ခ်က္သည္ ကေတာ့ တစ္ကဏဿဍျဖစ္သည္။
ထိုဂိမ္းသီအိုရီကို တကယ္တမ္းအသံုးခ်သည့္အခါ မေသခ်ာ၊ မေရရာမွုမ်ားျပည့္နွက္ေနသည့္ အေျခအေနမ်ား (Uncertain conditions) တြင္သာအက်ိုးရွိသည္ဟု ဆို၏။ ေသခ်ာသည့္ အေျခအေနမ်ားတြင္ ဂိမ္းသီအိုရီကို သံုးစရာ မလို၊ သံုး၍လည္းမရ။ ဆိုျကပါစို့။ ဌက္ဖ်ားပိုး ေသြးထဲေတြ့ရေသာ လူနာတစ္ဦးအတြက္ ဌက္ဖ်ားေဆးေပးျခင္းသည္ သာ ေရာဂါေပ်ာက္ကင္းျခင္းသို့ေရာက္မည္မွန္းေသခ်ာေနပါလ်ွက္ ဂိမ္းသီအိုရီကိုသံုး၍ ဤအေျခအေနမ်ိုးျကံုေတြ့လ်ွင္ သံုးျကိမ္ ဌက္ဖ်ားေဆးေပးျပီး နွစ္ျကိမ္မေပးျခင္းသည္ ကိုယ့္အတြက္အေကာင္းဆံုး ဗ်ူဟာျဖစ္သည္ဟု အေျဖထုတ္၍ မရစေကာင္း။
ထို့ေျကာင့္လည္း သီအိုရီမ်ားကို အသံုးခ်သိပဿပံအျဖစ္ေျပာင္းလဲရာတြင္ အေမမွာမွာသည့္အတိုင္း တေသြမတိမ္းလုပ္၍ မရ။ ပါရမီရွင္ အရူးျကီး ဂ်ြန္နက္ရွ္၏ ဂိမ္းသီအိုရီသည္လည္း စီးပြားေရး၊ စစ္ေရးကိစဿစမ်ားတြင္ အသံုးတည့္သည္ ဆိုေသာှလည္း ခုမွ ေျမစမ္းခရမ္းပ်ိုးဆဲ သာပါ။ အဟုတ္တကယ္ေကာင္းမေကာင္းဆိုသည္ကိုေတာ့ အခ်ိန္ေပး၍ ေစာင့္ျကည့္ျကရလိမ့္ဦးေတာ့မည္။
+++++++++++++++++++++++++++